زمینه و هدف: بررسی دوز جذبی بیماران در آزمون های مختلف می تواند اطلاعات مفیدی را در جهت تخمین ریسک پرتونگاری به دست دهد. در این مطالعه میزان دوز جذب سطحی بیماران در آزمون های CBCT، سی تی اسکن اسپیرال و سی تی اسکن معمول مقایسه گردید.روش بررسی: به منظور اجرای این مطالعه تجربی، تعداد 81 عدد تراشه TLD کالیبره شده مورد استفاده قرار گرفت. به منظور تخمین دوز جذب سطحی نواحی مرکزی میدان تابشی، ناحیه تیرویید و نواحی خارج از فیلد، تراشه هایTLD  به ترتیب بر روی پوست ناحیه صورت، ناحیه تیرویید و انتهای جناغ سینه بیماران مراجعه کننده جهت تصویربرداری از سینوس های پارانازال نصب شدند. در این مطالعه از آزمون آماری واریانس یک طرفه و Turkey استفاده گردید.یافته ها: دوز جذب سطحی ناحیه مرکزی میدان تابشی در تکنیک CBCT در حدود 0.79±0.09 میلی گری برآورد شد. درحالیکه در تکنیک سی تی اسکن معمولی و اسپیرال به ترتیب مقادیر 18.84±4.12 و 16.31±3.71 میلی گری نتیجه شد. همچنین نواحی خارج از فیلد تابشی دوزی در حدود 54 درصد دوز جذب سطحی ناحیه مرکزی میدان تابشی را دریافت کردند. نتایج اختلاف معنی دار بین نوع آزمون ها و دوز دریافتی بیماران را نشان داد ( .(P=0.016به طوریکه کمترین دوز جذب سطحی در نواحی مختلف مربوط به تکنیک CBCT و بیشترین آن به تکنیک سی تی اسکن معمول مربوط بود.نتیجه گیری: اختلاف دوز جذب سطحی نواحی مرکزی میدان تابشی در دو تکنیک سی تی اسکن اسپیرال و معمول در مقایسه با تکنیک CBCT در حدود 24 برابر ارزیابی شد. همچنین بالاترین دوز تابشی مربوطه به ناحیه مرکزی میدان تابشی و کمترین آن مربوط به نواحی خارج از فیلد تابشی بود.

زمینه و هدف: ورود سی تی اسکن، انقلابی در تشخیص بیماریهای عصبی ایجاد کرد. این مطالعه به منظور بررسی نتایج سی تی اسکن مغز در کودکان و ارتباط یافته های آن با علت درخواست سی تی اسکن انجام گرفت.روش تحقیق: در یک مطالعه توصیفی - مقطعی، سی تی اسکن مغزی 100 کودک که به صورت متوالی از مهرماه سال 1384 به واحد سی تی اسکن بیمارستان شهید صدوقی مراجعه کرده بودند، بررسی شد.یافته ها: سی تی اسکن مغزی 40 دختر و 60 پسر با میانگین سنی 42.17±49.17 ماه بررسی شد که در 61% طبیعی بود. میزان سی تی اسکن غیر طبیعی مغزی در شیرخواران زیر یکسال بطور معنی داری بیشتر بود. شایع ترین موارد غیر طبیعی شامل آتروفی مغز (21%) و خونریزی داخل جمجمه ای (5%) و شایع ترین علت درخواست سی تی اسکن تکرار تشنج (35%) و تاخیر تکاملی (25%) بود. همه بیماران با تشنج فوکال و 61% از موارد تاخیر تکاملی، گزارش غیر طبیعی داشتند. شایعترین تشخیص های نهایی اختلال ساختاری مغز و صرع، هر کدام 29% را شامل می شدند. سی تی اسکن مغزی در 29.4% از موارد مننژیت، 17.2 % از بیماران با صرع و در 42% از کل بیماران با تشخیص نهایی اختلال ساختمانی مغز، غیر طبیعی گزارش شد.نتیجه گیری: سی تی اسکن در مننژیت بدون اختلال هوشیاری و اولین تشنج ژنرالیزه و با معاینه عصبی نرمال، سردرد بدون علایم خطر چندان کمک کننده نبود و MRI در تشخیص تاخیر تکاملی و اختلال ساختمانی مغز، مفیدتر می باشد.

زمینه هدف: استفاده از سی تی اسکن در تشخیص بیماری های کودکان در طی دو دهه گذشته به طور چشمگیری افزایش یافته است، به گونه ای که یازده درصد از سی تی اسکن های انجام شده در هر سال در ایالت متحده آمریکا مربوط به اطفال می باشد. این روند منجر به افزایش دریافت اشعه در اطفال و اثرات بالقوه ی زیانبار آن گردیده است. روش بررسی: این مقاله یک مطالعه مروری است که با جستجو در پایگاه داده های Web of Science, Google Scholar, Science Direct و PubMed و با استفاده ازکلید واژه های رادیاسیون، سی تی اسکن، ALARA و کودکان، مقالات مروری منتشر شده بعد از سال 2010 جمع آوری شد و مورد مطالعه قرار گرفت. یافته ها: مطالعات متعددی نشان داده اند که رادیاسیون با دوز کم در اطفال موجب افزایش اندک ولی قابل توجه ریسک ابتلا به بدخیمی مهلک در طول زندگی این افراد می شود. بنابراین اخیراً راهکارها و پروتکل های متعددی جهت کاهش میزان رادیاسون اطفال ارائه شده است که با کاهش تعداد سی تی اسکن انجام شده و جایگزین کردن سایر مدالیته های تصویربرداری و همچنین با بهینه سازی پارامترهای دستگاه تصویربرداری جهت کاهش میزان اشعه و در عین حال حفظ کیفیت تصاویر تهیه شده، دوز کلی دریافتی اشعه در اطفال را کاهش دهد. نتیجه گیری: با توجه به استفاده گسترده و رو به رشد مدالیته سی تی اسکن در کودکان و در نظر گرفتن میزان اشعه مضر آن، آشنایی بیشتر و اقدامات پیشگیرانه بر این حوزه ضروری به نظر می رسید.

زمینه و هدف: کاربرد وسیع سی تی اسکن گاهی خطرات بالقوه ای مانند تخریب غیرقابل برگشت قسمتی از بافت های بدن را به همراه دارد. به منظور پیشگیری از استفاده بی رویه و نابه جای این روش تشخیصی، اطلاع دقیق از میزان فراوانی ضایعات مغزی موجود در کلیشه های سی تی اسکن می تواند حفاظت در برابر اشعه را تا حدودی فراهم کند. به همین منظور این مطالعه با هدف تعیین فراوانی ضایعات مغزی در کلیشه های سی تی اسکن مغز مراجعین به مرکز سی تی اسکن بیمارستان امداد سبزوار انجام گرفت.مواد و روش ها: در این مطالعه توصیفی مقطعی، کلیه مراجعین به مرکز سی تی اسکن بیمارستان امداد سبزوار در سه ماهه دوم سال 1384 (807 نفر) مورد بررسی قرار گرفتند. داده ها از طریق مصاحبه با بیمار و بررسی برگه های ارجاع پزشک و گزارش سی تی اسکن جمع آوری و توسط آزمون مجذور کای و با استفاده از نرم افزار SPSS تجزیه و تحلیل گردید.یافته ها: بر اساس یافته های پژوهش، در 8/81 درصد مراجعه کنندگان جهت انجام سی تی اسکن، هیچ گونه ضایعه مغزی مشاهده نشد. در بین افراد دارای ضایعه، بیشترین درصد را افراد مبتلا به سکته مغزی (9/9 درصد) به خود اختصاص دادند و فقط 5/0 درصد افراد دارای ضایعه تومورال بوده اند. همچنین بیشترین درصد واحدها (6/34 درصد) از سردرد شکایت داشتند.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که میزان ارجاع به مرکز سی تی اسکن بیمارستان امداد سبزوار در بعضی موارد بالاتر از کشورهای دیگر است.

مقدمه: امروزه، توموگرافی کامپیوتری (CT) یکی از روشهای مدرن تصویربرداری پزشکی است که با استفاده از اشعه ایکس تصاویری مقطعی از بدن با کیفیت بالا ارایه می کند. از طرف دیگر متاسفانه سی تی اسکن یکی از مهمترین منابع دریافت دوز تجمعی بیماران در اکثر جوامع امروز به شمار می رود. میزان دوز دریافتی از آزمایشهای سی تی اسکن نزدیک به سطوح افزایش دهنده احتمال سرطان است. کودکان نسبت به بزرگسالان از حساسیت پرتوی بالاتری برخوردارند و حدود شش درصد از آزمایشات سی تی اسکن در کل دنیا بر روی کودکان انجام می شود. با روشهای کنترل کیفی می توان به طور دوره ای عملکرد اسکنرهای سی تی اسکن را بررسی و در جهت بالا بردن کیفیت تصویر و کاهش دوز بیمار و پرتو کار عمل کرد. هدف از این تحقیق برآورد دوز موثر کودکان زیر دو سال ناشی آزمایشات معمول سی تی اسکن در یک مرکز تصویربرداری همراه با ارزیابی پارامترهای کنترل کیفی بوده است.مواد و روشها: مقادیر شاخص دوز سی تی اسکن (CTDI) در مرکز چرخش یک دستگاه سی تی اسکن با استفاده از اتاقک یونیزاسیون قلمی و همچنین TLD در یک اسکن منفرد برای چند پروتکل معمول در آزمایشهای سی تی اسکن بر روی کودکان اندازه گیری شد. با بدست آوردن مقادیر CTDI مقادیر دوز موثر با استفاده از نرم افزار ImPACT برای هر پروتکل بدست آمد.نتایج: مقادیر دوز موثر حاصل در پروتکل های انجام شده در محدوده ای از 2.05 الی 21.45 میلی سیورت برای کودک مونث و 2.05 الی 15.7 میلی سیورت برای کودک مذکر بدست آمد. مقادیر CTDI در فانتومهای استاندارد کنترل کیفی سر و تنه نیز با استفاده از اتاقک یونیزاسیون قلمی به دست آمد. مقدار CTDIw برای فانتوم سر 20.67 ±2.01 و برای فانتوم تنه 11.13± 1.04 میلی گری به ازای 100 میلی آمپر ثانیه به دست آمد. تحقیق حاضر همچنین شامل برآورد پارامترهای کنترل کیفی دستگاه بود که از آن جمله می توان به برآورد نویز، کالیبره بودن اعداد CT، رزلوشن کنتراست بالا و پایین، مسطح بودن تصویر اشاره کرد. طبق برآورد اعداد سی تی اسکن دستگاه کالیبره نیست و این اعداد به قطر مریض و ضخامت مقطع انتخاب شده بستگی دارند. اسکنر تصویر مسطح با نویز پایین ایجاد میکند رزلوشن کنتراست بالا و پایین دستگاه به ترتیب 0.8 و 1 میلی متر برآورد شد. همچنین مقدار gap و overlap اسکنر در حد قابل قبول است.بحث و نتیجه گیری: مقادیر دوز بدست آمده کمتر از مقادیر گزارش شده در هلند و آلمان و در حد مقادیر گزارش شده در انگلیس است. مقادیر CTDIw بدست آمده حدود 11 درصد از مقادیر گزارش شده توسط ImPACT بالاتر است. با اینکه مقادیر دوز برآورد شده در حد مقادیر سایر کشورها بود و لیکن اندازه گیری پارامترهای کنترل کیفی حاکی از کالیبره نبودن و غیر یکنواختی اعداد CT است. با کالیبره کردن مناسب اعداد سی تی اسکن، اسکنر مورد بررسی می توان از یک سو تا حدودی به بالا بردن کیفیت تصویر کمک کرد و از سوی دیگر با امکان کاهش میلی آمپر ثانیه در نهایت دوز بیمار را کاهش داد که می تواند گامی در راستای اصل ALARA در حفاظت پرتوی باشد.

در بین تمام حالات دردناکی که انسان را درگیر می کند بدون شک سردرد شایعترین است. در بررسی انجام شده بر روی 166مورد بیمارانی که شکایت اصلی آنها سردرد بوده اکثر مراجعین را زنان تشکیل داده و اکثر بیماران با یافته مثبت در سی تی اسکن مربوط به مردان بالای 50 سال می باشد. در مقایسه تظاهرات سی تی اسکن با معاینات بالینی بیماران اکثریت قریب به اتفاق بیمارانی که معاینات عصبی طبیعی داشته اند سی تی اسکن آنها طبیعی بوده و علل سردردهای آنان را سردردهای کششی و یا میگرن تشکیل می داده در 166 مورد مطالعه شده 16مورد (حدود6/9%) دارای یافته مثبت در سی تی اسکن بوده اند که (8/4%) آنها ضایعات غده ای و (2/4%) ضایعات مزمن مثل آتروفی قشر مغز و یا سکته ای قدیمی داشته اند. بیماران با یافته مثبت سی تی اسکن دارای علائم عصبی مثبت بوده اند. نتایج مطالعه نشان می دهد که بیماران با سردردهای یکنواخت و مزمن با معاینات عصبی طبیعی معمولا دارای سی تی اسکن نرمال هستند و شاید بهتر باشد پس از معاینات بالینی دقیق تر سی تی اسکن صورت بگیرد.